Verkiezingen zijn lastig. Ik voel me niet speciaal progressief of conservatief, heb met geen enkele partij een band. Vind politiek regelmatig vooral naar. Dat blijkt als ik een stemwijzer doe, met de nummer 1 op de lijst kom ik nooit boven de 50% overeen. Meestal volg ik de stemwijzer, vaak D66.
Meestal stem ik bij de gemeenteraadsverkiezingen wat ik landelijk stem, maar deze keer heb ik voor het eerst -min of meer serieus- gekeken naar de verkiezingsprogramma's van partijen waar ik op zou kunnen stemmen. Naast het scannen (alles lezen is echt te veel werk) van de programma's heb ik NotebookLM gebruikt voor de samenhang (de tabellen) en het stellen van wat gerichte vragen. In de antwoorden zitten altijd voetnoten naar de oorspronkelijke tekst, waar je kunt bijlezen. Superhandig.
Voor de gemeenteraad is het op papier eenvoudiger, want lokale politiek is iets meer pragmatisch en de onderwerpen zijn dichter bij huis.
Ik kijk eigenlijk altijd naar een beperkt aantal onderwerpen. Wat mij betreft mag het in de stad wel iets minder met al die auto's en moeten fietsers meer ruimte krijgen. Leefbaarheid is belangrijk, voor mij is dat meer groen. En cultuur is een belangrijk onderwerp.
Al die leuke dingen zitten wel "downstream" van economie, met geld is het stukken eenvoudiger dingen doen, dus ook dat is een belangrijk onderwerp.
Dan kom ik vrij snel links uit. Prima, al hoor ik bij die partijen (zeker landelijk) soms dingen waar ik als mediane kiezer ongemak bij voel, focus op identiteitspolitiek, klimaatbeleid presenteren als existentiële noodzaak.
Mobiliteit
Als je minder ruimte voor auto's wil, valt Hart voor Den Haag direct negatief op. Die wil de auto weer ruim baan geven. Voor mij echt een no-go.
Aan de andere kant heb je de HSP, met gratis (betaald uit belastingen, denk ik dan) ov en een belasting op de tweede auto. Gratis ov klinkt wel goed, maar of mensen dan de auto laten staan?
Hier scoort D66. Auto te gast in woonwijken, meer concreet gaat de snelheid direct omlaag. Dat spreekt mij aan, omdat het een kleine maatregel is die de leefbaarheid direct verbetert zonder de auto te verbannen. Kleine stapjes. Verder is het een beetje vaag ("inzetten op deelconcepten"), maar in ieder geval lees ik geen dingen waar ik het al direct niet mee eens ben.
Volt heeft iets met een "8-jarigen toets". Sympathiek idee, maar ik denk dat het merendeel van de verkeerskruisingen dan direct dicht kan.
Vergroening
Vergroening is een wat vager onderwerp en de contrasten zijn groot. Volt wil de natuur "juridische rechten" geven (geen plichten?). Dit riekt mij te veel naar modieus gedoe.
Ook hier scoort D66 weer, omdat die partij vergroening meetbaar wil maken. Ze hebben het over een "regel" waarbij elke inwoner uitzicht moet hebben op ten minste 3 bomen, de openbare ruimte voor 30 procent uit groen moet bestaan, en iedereen binnen 300 meter een park in moet kunnen lopen. Die getallen voelen vrij willekeurig, maar het is wel meetbaar, lekker feitelijk en gekoppeld aan de kwaliteit van de leefomgeving.
Ook de HSP is concreet met hun 20.000 bomen planten, maar hun kapverbod is mij dan weer te dogmatisch. Je wil een stad ook blijven ontwikkelen en kunnen bouwen.
Cultuur
Met cultuur scoort Volt, die willen budgetten voor voor een langere termijn, en dat lijkt me voor instellingen erg prettig en voor de kunst goed.
Verder heeft elke partij hier wel goede standpunten. Een evenementenfonds
D66 heeft een reeks wat vagere punten, op het punt over Den Haag als Culturele Hoofdstad van Europa in 2033 na.
Economie
Economie vind ik een lastiger onderwerp, weinig verstand van, dus maar gekeken naar de eigen interne economie, de financiering van de plannen. Geen enkele partij heeft z'n plannen extern laten doorrekenen, het zijn dus allemaal eigen ramingen. Soms voelt een verantwoording wel een tikje vaag (meer AI, leegstandsheffing).
| Partij | Financiële verantwoording / doorrekening |
|---|---|
| Volt | Heeft een compleet financieel overzicht met tabellen voor verwachte inkomsten en uitgaven tot 2030. Zij dekken hun nieuwe investeringen (ruim €42 miljoen) door de OZB stapsgewijs te verhogen naar het landelijk gemiddelde, de invoering van een leegstandsheffing, het efficiënter maken van de overheid (AI/digitalisering), meer Europese subsidies en hogere parkeertarieven voor grote auto's. |
| Hart voor Den Haag | Presenteert een "Financieel kader" om in 2030 budgetneutraal te zijn. Zij reserveren €65 miljoen voor nieuw beleid en €35 miljoen voor lastenverlichting (zoals 20% verlaging van de OZB). Dit wordt volledig gedekt door €100 miljoen te bezuinigen, onder andere door ambtenaren te vervangen door AI, bijstandsafhankelijkheid te verminderen en fors te snijden in klimaatbeleid, asielopvang en 'woke' subsidies. |
| VVD | Verwijst naar een apart document, de "Financiële Bijlage: Volledige onderbouwing", waarin zij aangeven een volledige financiële doorrekening van hun verkiezingsprogramma te hebben gemaakt. |
| D66 | Wijdt een specifieke paragraaf aan "Gezonde gemeentelijke financiën". De partij wil budget voor investeringen creëren door de OZB geleidelijk te verhogen naar het gemiddelde van de grote steden en door 'groene belastingen' (de vervuiler betaalt) in te voeren. Daarnaast besparen ze op de gemeentelijke overhead en marketing. |
| GroenLinks-PvdA | Toont geen complete begroting, maar benoemt wel grote investeringen, zoals een nieuw Haags woonfonds van €150 miljoen. Zij benoemen dekkingsmaatregelen zoals het invoeren van een leegstandsbelasting. |
| Haagse Stadspartij (HSP) | Presenteert geen volledige doorrekening, maar noemt specifieke bedragen en inkomstenbronnen. Zo willen zij het cultuurbudget structureel met €22 miljoen verhogen en inkomsten genereren door grote uitstoters extra te belasten en een leegstandsheffing voor panden in te voeren. |
| CDA | Geeft geen specifieke doorrekening, maar richt zich op financiële realiteitszin. De partij stelt dat het fors verlagen van de OZB "een sprookje" is en wil deze belasting enkel met de inflatie laten meestijgen. |
| Forum voor Democratie | Noemt geen dekkingsplannen, maar stelt als financieel doel wel het verlagen van de onroerendezaakbelasting, de parkeertarieven en andere gemeentelijke heffingen. |
OZB naar een landelijk gemiddelde lijkt mij wel oké (een stabiele inkomstenstroom voor de gemeente is belangrijk) en de vervuiler laten betalen is zelfs een goed idee. Ook hier kan ik weer meegaan met D66.
Een onderwerp als asiel, altijd favoriet in de pers, heb ik veel minder mee. De standpunten zijn in mijn ogen altijd zo extreem.
Lot van Bree
Maar ook daar scoort D66. Ik lees dat "in samenspraak met de buurt" zaken geregeld worden. Geen idee wat die samenspraak inhoudt, in de politiek betekenen woorden als solidair en samen soms iets anders dan wat in een woordenboek staat. Maar bij samenspraak verwacht ik dat opvang sneller in wijken komt die overwegend op asielvriendelijke partijen stemmen en die minder moeite hebben met zo'n opvang. Dat lijkt mij fair en zal misschien wat minder gedoe geven.
Nog even op een rijtje wat voor mij belangrijk is bij een deel van de partijen.
| Partij | Economie | Mobiliteit | Vergroening | Cultuur |
|---|---|---|---|---|
| Hart voor Den Haag | Rode loper voor ondernemers, tegen zero-emissie, focus op congressen. | Ruim baan voor de auto, 50 km/u behouden, Vlietlijn, gratis OV kids. | 3.000 extra bomen, binnenstad fors groener, beschermen bestaand groen. | Nieuwe musea (Oranje/Escher), Evenementenfonds (Parkpop), tegen "woke". |
| HSP | Duurzaam/circulair, min. loon €16, hotelstop, geen groei congressen. | Mensen boven auto's, overal 30 km/u, gratis OV in de hele stad. | 20.000 bomen, focus op hittegebieden, groendaken verplicht bij nieuwbouw. | +€22m budget, focus op nachtcultuur, jonge makers en broedplaatsen. |
| CDA | Steun MKB/familiebedrijven, 'Koop Haags', focus op cybersecurity. | Balans auto/fiets, 30 km/u in wijken, Vlietlijn, int. treinverbindingen. | Groen binnen 5-10 min wandelen, groene schoolpleinen en speeltuinen. | Oranjemuseum, North Sea Jazz terug, cultuureducatie en erfgoed. |
| D66 | Innovatie (CID), cybersecurity, ondernemersfonds, gematigd toerisme. | Auto te gast, 30 km/u norm woonwijken, Vlietlijn, tramtunnel verlengen. | 3-30-300 regel (meetbaar), subsidies voor tuinen, weilanden naar natuur. | Struc. verhoging budget, Fair Pay, cultuurankers, Cult. Hoofdstad 2033. |
| Volt | Groene innovatie, 'Green Innovation Park', inclusieve arbeidsmarkt. | 8-jarigen toets, 30 km/u norm, minder parkeervergunningen, metronet. | Natuurinclusief bouwen, Groenblauw-raamwerk, rechten voor de natuur. | Cultuur als welzijn (coaches), 8-jarige plannen, minder bureaucratie. |
Voor wie zelf de diepte in wil gaan, op de website van de gemeente is een pagina met links naar alle programma's 😄
Waar ik tot nu toe m'n landelijke stem volgde, kies ik nu dus iets bewuster. De uitkomst is niet anders: ik kom weer uit bij de partij waar ik landelijk ook op stem. En al met al was het scannen van die partijprogramma's best leuk, en viel de leesbaarheid zelfs mee.